Köken
Anadolu’ya Orta Asya’dan gelmiştir. Türk kökenli halklar arasında özellikle Nevruz olmak üzere geleneksel törenlerde tüketilir.
Yapılışı
Çimlenmiş buğdayın uzun süre kaynatılmasıyla başka bir tatlandırıcı kullanılmadan yapılır.
Yörelere Göre Çeşitleri
Bolu Göynük Uğut Tatlısı
Bolu Göynük Uğut Tatlısı, Bolu’nun Göynük ilçesi Karacalar köyünde yapılan tatlıdır. Kökeni Orta Asya’ya da yapılan sümelek tatlısına dayanır. Bolu’nun tescilli ürünüdür. Çalıbasan ata buğdayının tohumundan, şeker ilave etmeden yapılır. Düğün, sünnet gibi büyük törenlerde ikram edilir. Bolu Göynük Uğut Tatlısı 09.12.2020 tarihinde Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescillenmiş ve coğrafi işaret almıştır.
Yapımı:
Bezlerin arasına 21 gün boyunca serilen buğdaylar çimlendirilir. Bu çimler kıyma makinesiyle ezilerek torbaların içine konulur. Çekilen buğday çimleri, üzerine su ilave edilip sıkılmaya başlanır. Sıkıldıkça çıkan beyaz su süzülerek kovalara konulur. 2-3 sefer süzekten geçirilir, bir miktar unla karıştırılıp süzüldükten sonra bakır kazana konulup 24 saat kısık ateşte sürekli karıştırılarak kaynatılır.
Taraklı Uğut Tatlısı
Sakarya Taraklı Uğut Tatlısı 27.07.2021 tarihinde Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescillenmiş ve coğrafi işaret almıştır.
Halk kültüründe
Anadolu’da anlatılan bir söylentiye göre Muhammed Peygamberin kızı Fadime (Fatıma) bir kıtlık döneminde çocukları Hasan ve Hüseyin pekmez isteyerek ağladıklarında pekmez bulamaz. Bunun üzerine çimlenmiş buğdayı döverek özütünü alır ve kaynatır. Bir süre sonra kaynayan özüt kıpkırmızı olunca ateşten indirerek soğutur ve çocuklarına yedirir.
